Bydd y cylch darllen yn cwrdd am 7.30pm, nos Lun 4 Gorffennaf yn nhafarn y Cŵps Aberystwyth i drafod Siarad trwy’i het gan Karen Owen.

Adolygiad gan Janice Jones ar wefan Cylchgrawn BBC.

Yng nghyfarfod mis Ebrill y Cylch Darllen byddwn ni’n trafod nofel ddiweddarad Llwyd Owen, Un ddinas, dau fyd

Dyma beth sydd gan gwefan y cyhoeddwyr, Y Lolfa, i’w ddweud am y nofel.

Aeth deg mlynedd heibio ers i Luc Swan ladd dau aelod o’r boy band Fflach! Ac i Emlyn Eilfyw-Jones brofi ei lwyddiant mwyaf gyda’i ffilm ddogfen am y digwyddiad hwnnw. Mae Emlyn yn dal i geisio ennill hygrededd creadigol, ond mae ei brosiect diweddaraf yn llanast llwyr ac yn sicr o dramgwyddo ei nemesis dieflig – comisiynydd ffilm a drama’r Sianel, Steffan Grey. Ac i ychwanegu at y straen, mae gan wraig Emlyn, Cariad, newyddion da o lawenydd mawr iddo…
Yn wahanol i gyfryngis Caerdydd, mae Rod wedi bod yn brwydro trwy gydol ei fywyd ar stad Trelai. Ond mae ganddo freuddwyd, a chamera fideo – ac mae llwybr ei fywyd ar fin gwrthdaro ag un Emlyn yn nofel newydd arobryn o Gaerdydd, sy’n ddilyniant i “Ffawd Cywilydd a Chelwyddau”.

Mae gan yr awdur wefan bersonol.

Ceir adolygiad gan Megan Jones ar wefan Cylchgrawn BBC Cymru.

Dyma beth sydd gan gyhoeddwyr y llyfr i ddweud amdano.

O fydoedd hen a newydd, i’r cythryblus a’r cyffrous, rhyfedd o fyd yw bydoedd Ned Thomas. Ac mae rhyw ryfeddod yn y ffaith bod un o’r rhai a gyfrannodd mewn ffordd mor gyhoeddus i’r ymgyrch i ennill Sianel Gymraeg yn cyhoeddi llyfr sy’n sôn am y weithred ar adeg pan mae dyfodol y sianel yn y fantol eto.

Yr wythnos y cyhoeddir Bydoedd yn Aberystwyth bydd rali fawr yng Nghaerdydd i brotestio yn erbyn y toriadau arfaethedig yn dilyn y cyhoeddiad mai’r BBC fydd yn ariannu S4C o 2013 ymlaen. Fel hyn y mae Ned Thomas yn dechrau croniclo’r hanes gwreiddiol yn ei lyfr, “Ni fydd sianel Gymraeg yn datrys holl broblemau’r iaith heb sôn am broblemau economi Cymru, ond mae teledu yn fater pwysig. Gwyddwn dipyn am y maes cymhleth hwn. Roedd consensws pobl Cymru ar y mater yn glir. Yn raddol sylweddolais y byddai cenedl a oedd yn bodloni ar y driniaeth a dderbyniodd ym mater y sianel yn fodlon derbyn popeth. I mi gweithred fach symbolaidd yn dangos ein bod yn gwrthod y fath driniaeth oedd gweithred Pencarreg.”

Yn ei gyfrol Bydoedd fe ddilynwn Ned Thomas ar sawl taith – o ymweld â’r Pab pan yn blentyn, i osgoi merched dengar y KGB ym Mosco, cwrdd ag aelodau ETA, cael ei amau o fod yn ysbïwr yng Nghymru, a diffodd mast Pencarreg yng nghwmni Merêd a Pennar.

Nid hunangofiant mohono, ond mae Ned Thomas, sydd wedi ymgartrefu ym mhentref Llwynpiod, rhwng Llangeitho a Thregaron, yn sgrifennu yn onest a chraff am fywyd anghyffredin. Mae’n adnabyddus fel awdur, darlithydd a sylfaenydd Canolfan Mercator yn Aberystwyth ac arweinydd yr ymdrech i sefydlu papur dyddiol Cymraeg, Y Byd ac mae’r llyfr yn llawn o atgofion difyr.

Dechrau’r wythnos roedd Ned Thomas yn dychwelyd o daith arall – y tro hwn o Ŵyl Lyfrau Istanbwl i gymryd rhan mewn trafodaeth gyhoeddus am lenyddiaeth a chyhoeddi mewn ieithoedd lleiafrifol. “Mae’r pwnc yn un dadleuol oherwydd sefyllfa’r Cwrdiaid,” meddai Ned Thomas. “Maent ar drothwy cyfnod cyffrous yn hanes eu hiaith a’u diwylliant.”

Ceir adolygiad o’r llyfr gan Glyn Evans ar wefan Cylchgrawn BBC Cymru.

Cyweliad gyda Huw Lawrence ar flog AmeriCymru.

Dyma beth ddywed y cyhoeddwr am y gyfrol hon o straeon byrion.

Dyma gasgliad o storïau ‘hunangofiannol’ sy’n troedio’r ffiniau aneglur rhwng ffaith a ffuglen, rhwng atgofion a hunllefau. Gyda phinsiaid o hiwmor a sachaid o arswyd, mae’r awdur yn ein cyflwyno i’w deulu, i’w ffrindiau ac, yn bennaf oll, i’w hen gythreuliaid. Awn yn ôl i’r ysgol Gatholig ar Tyneside lle dysgodd sut i ladd octopws. Ymwelwn â Miskin Meg, i gael siarad â’i dad yn Uffern. Ym Mogotá, cawn wers hynod am bwysigrwydd yr englyn ar gyfer amddiffyn cyfraith a threfn. Ac yn ôl yng Nghaerdydd, treuliwn hanner awr annisgwyl yng nghwmni un o ddihirod gwaethaf rhyfeloedd y Balcan. Trwy’r cyfan, gwelwn y plentyn sy’n dal i grynu y tu mewn i bob un ohomom ‒ a chwerthin am ben ei ymdrechion pitw i gadw’r bwgan draw.

Ceir adolygiad o’r gyfrol gan Janice Jones ar wefan BBC.

Ychydig o wybodaeth am yr awdur ar wefan Cyfnewidfa Lên Cymru.

• Cyfansoddiadau a Beirniadaethau Eisteddfod Genedlaethol Cymru Blaenau Gwent 2010
• Jerry Hunter, Gwenddydd
• Grace Roberts, Adenydd glöyn byw

Sylwadau Catrin Beard ar Gwendydd ar wefan BBC
Rhagor o wybodaeth am Jerry Hunter ar wefan Golwg360.
Adoloygiad Lowri Roberts o Adenydd glöyn byw ar wefan BBC.
Coron ymgais gyntaf Glenys, Golwg 360.
Cadair i Tudur er mwyn cofio Hywel Teifi Edwards, Golwg 360.

Ceir adolygiad gan Meg Elis ar wefan BBC Cymru.

Adolygiad Sioned Williams ar wefan BBC Cymru.

Adolygiad Angharad Tomos ar wefan Pethe.

Erthygl am Caersaint ar wefan y Caernarfon & Denbigh Herald.

Angharad Price yn cael ei holi ar wefan BBC Cymru.

Dyma beth sydd gan y cyhoeddwyr ei ddweud am y nofel.

Ei chariad tuag at dref Caernarfon a ysbrydolodd yr awdur Angharad Price i ysgrifennu ei nofel newydd, Caersaint.

Dair blynedd yn ôl, roedd cael dychwelyd i Gaernarfon yn bleser i Angharad Price, ac felly dyma fynd ati i geisio dangos ei gwerthfawrogiad o’r dref drwy ysgrifennu nofel amdani dan yr enw Caersaint.

Mae’r gyfrol yn dilyn ymdrechion Jaman Jones i ‘ganfod ei hun’ wedi iddo etifeddu ty Arfonia Bugbird. Wedi bod i ffwrdd o Gaersaint ers sawl blwyddyn mae ei ddychweliad yn creu chwilfrydedd ymysg ei gymdogion. Cawn ddod i adnabod nifer o’r trigolion lleol gan gynnwys Babs Inc, golygydd y papur lleol, rhai o yfwyr ffraeth y Mona a Tonwen Bold, gwraig Med Medra – y gwr sydd am ‘godi Caersaint yn ei hôl’ ac ennill etholiad i fod yn faer y dref. Ond mae nifer o drigolion yn gwrthwynebu. A fydd rhywun yn gallu ei rwystro?

Er mai Caernarfon yw cefnlen y nofel hon, mae’n stori berthnasol i unrhyw dref yn unrhyw ran o Gymru, ac mae’r awdur yn sicr na fydd neb o drigolion Caernarfon yn llwyr adnabod trigolion Caersaint.

“Dwi wedi bod yn ofalus i beidio rhoi neb go iawn yn y nofel, ond dydy hynny ddim yn golygu nad oes yna bethau dwi wedi clywed pobl go iawn yn eu dweud yn y nofel. Mae llawer o’r sgwrsio yn y gyfrol wedi ei ysbrydoli gan sgwrsio go iawn, ac yn aml mae’r pethau sy’n cael eu dweud yn ysbrydoli cymeriad,” eglura Angharad Price a ddaw’n wreiddiol o bentref Bethel, rhyw ddwy filltir i ffwrdd o Gaernarfon.

Fel pob tref arall yng Nghymru, mae gan Gaersaint ei chymeriadau, ac mae ganddi hefyd ei phroblemau, ac o’r problemau hyn y mae llawer o’r stori yn deillio.

“Mi oedd yna rai pethau ro’n i eisiau eu tynnu mewn yn benodol yn y nofel, fel y tensiwn rhwng twristiaeth a threftadaeth, yn ogystal â hanes a chwedloniaeth y dref. Ond ro’n i hefyd eisiau cyfleu’r bywiogrwydd sydd yma,” meddai’r awdur.

A hithau wedi ennill y Fedal Ryddiaith yn Eisteddfod Genedlaethol Tyddewi yn 2002 a gwobr Llyfr y Flwyddyn yn 2003 gyda’i nofel ddiwethaf, O, Tyn y Gorchudd, mae Angharad bellach yn ddarlithydd Cymraeg ym Mhrifysgol Bangor. Mae llenyddiaeth, felly, yn rhan o’i bywyd dyddiol, ond gyda dau o blant ifanc, mae amser i ysgrifennu er ei phleser ei hun yn brin iawn i Angharad.

“Ma’ ysgrifennu yn un o’r petha’ pwysica’ yn fy mywyd i faswn i’n ei ddweud; rhywbeth sy’n ymylu ar fod yn rheidrwydd. Mae hynny’n golygu defnyddio’r ychydig amser sbâr sydd gen i, ond mae o werth yr aberth!”

Bydd y Cylch Darllen yn cwrdd nos Lun 12 Ebrill am 7.30pm yn nhafarn y Cŵps. Y gyfrol o dan sylw fydd Y dŵr gan Lloyd Jones.

Adolygiad Kate Crockett ar wefan BBC Cymru.

Hanes Lloyd Jones a’i nofel Y dŵr ar wefan BBC Cymru, gan gynnwys cyfweliad gan Gwilym Owen.

Adolygiad o’r nofel gan Pryderi Llwyd Jones (Adolygiad oddi ar www.gwales.com, trwy ganiatâd Cyngor Llyfrau Cymru)

Fe fydd brawddeg gyntaf y nofel hon yn aros ymysg dechreuadau cofiadwy y nofel Gymraeg – ‘Deg iâr. Saith buwch. Dwy gath. Un buarth. Pedwar bedd.’ Mae’n ddechrau sydd yn nodweddiadol o ddawn anhygoel Lloyd Jones – ei ddychymyg byw, ei fanylder, ei allu disgrifiadol a’i athrylith i ddeffro’r cof ac i danio’r dychymyg. Er ei fod ef ei hun wedi dweud fod y nofel hon yn wahanol iawn i’w ddwy nofel Saesneg – Mr Vogel a Mr Cassini – mae tebygrwydd mawr hefyd, ac er bod ôl cywiro i’w weld ar adegau, mae’n awdur sydd yr un mor llwyddiannus yn y Gymraeg. Dyma lenor sydd yn creu byd â’i ddychymyg ac yn yr achos yma yn troi profiadau mab Bryn Clochydd, Gwytherin, yn brofiadau plentyn lle mae’r ffin rhwng realiti a ffantasi neu realiti a hunllef yn denau iawn. Mae’n anodd deall pam fod John Rowlands yn ei galw (yn y broliant) yn nofel dawel. Mae’n symud mor gyflym drwy brofiadau dirdynnol (allanol a mewnol) fel y byddai’n fwy cywir ei galw’n storm o nofel. Mewn gwirionedd, mae storm a glaw a dŵr a gwynt a gwres llethol y nofel hon yn gwneud i fywyd Lleifior yn nofelau Islwyn Ffowc Elis ymddangos fel bywyd Eban Jones y ffarmwr yn Llyfr Mawr y Plant.

Oherwydd bod Lloyd Jones yn athrylith o awdur fe ellid dweud dau beth. Yr oedd yn rhaid iddo ysgrifennu hon ac fe fydd yn rhaid iddo ysgrifennu eto, er ei fod yn dweud na fydd yn cyhoeddi eto. Nid yw hyn, wrth gwrs, yn golygu na fydd yn ysgrifennu eto. Go brin y gall llenor fel hyn beidio creu. Fe drodd bywyd ar fferm Bryn Clochydd yn hunllef i Lloyd Jones ac y mae’n amlwg fod y profiad hwnnw wedi esgor ar nofel sydd yn bortread hunllefus o ddadfeiliad, nid yn unig o fferm, ond o wareiddiad. Fe allai fod yn nofel am fferm yn Simbabwe – mae’r tlodi mor eithafol â hynny. Mae’r nofel yn gatharsis ac mae ei ddisgrifiad o’r broses o ysgrifennu (mewn tri mis) yn addas iawn – ‘Ac o’n i wedi sgwennu fo fatha buwch yn codi’i chynffon. Sblat! A dyna fo. Yr un siâp a’r un hogla mae’n siŵr.’ (Golwg, 9 Gorffennaf)

Fel y bu bron i’r awdur ei hun golli popeth a hyd yn oed ei fywyd, y mae’r nofel hon yn rhybudd i’n deffro fel cymdeithas, fel cenedl ac fel gwareiddiad rhag llithro – neu foddi – yn yr un ffordd. Mae’r storm a’r gwynt yn malu ac yn lladd – ‘gwynt amser ydoedd yn mwmian fel hen ddyn diddannedd mewn cartref i’r henoed, hen ddyn anghofus efo’i frecwast ar ei ên a’i biso ar ei byjamas. Roedd y gwynt wedi bod yn dyst i bob poen a fu erioed yn y byd, pob artaith a phob marwolaeth.’ Byr ei barhad fu unrhyw obaith a ddaeth yn y gwanwyn i fferm Dolfrwynog ac erbyn mis Awst mae Huw, un o’r plant, yn dechrau byw’n wyllt fel Tarzan mewn coeden ac mae cymeriadau fel Weasel a Jaws yn dechrau meddiannu’r cyfan. Collodd popeth ei werth, yn arbennig fywyd ei hun. Er bod stori serch yn yr apocalyps hwn, yn y diwedd – ‘Doedd cariad yn cyfrif dim’.

Mae’n nofel affwysol o ddiobaith ac fe fydd yn eich cadw yn effro ac yn anghyfforddus am ddyddiau. Dyna oedd bwriad yr awdur. Mae’n wir fod genedigaeth ar y diwedd, ond tosturi, nid gobaith, ddaw gyda geni Wil, ond ymhen dim mae ei fam a’i dad yn gyrff yn ei ymyl. Cafodd Wil ei ailenwi’n Fwnci cyn ei drosglwyddo i Gartref Plant Amddifad yn Shanghai! Ar ol ei hysgrifennu a chael gwared ohoni, fel petai, fe fydd yr awdur rhyfeddol hwn yn barod i ysgrifennu nofelau lle bydd arwyddion gobaith yn fwy amlwg. Does dim brys ac os bydd yn rhaid aros blynyddoedd, does dim ots. Wedi’r cyfan, mae’r ffaith ei fod wedi cael y fath ddawn a’i fod wedi ysgrifennu’r nofel hon yn golygu na all llenyddiaeth nac awdur fyw ar anobaith. Mae gennym lenor i’w drysori. Darllenwch Y Dŵr ac fe gewch brofiad ysgytwol. A phan ddaw’r nofel nesaf yn Gymraeg gan Lloyd Jones, fe fydd y nofel honno, fel Mr Cassini, yn gwneud i’r darllenydd wenu wrth gael cip ar enfys a harddwch a llawenydd – a gobaith.